|
Nội dung: |
Phiên bản đầu tiên của tiêu chuẩn ISO 14001:1996 trong bộ tiêu chuẩn ISO 14000 đã được tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (ISO) ban hành năm 1996, tính tới năm 2004 là được 8 năm và đã được chấp nhận rộng rãi với trên 60.000 doanh nghiệp trên toàn thế giới áp dụng. Sau 8 năm áp dụng, tiêu chuẩn ISO 14001:1996 đã bộc lộ được những điểm mạnh, điểm yếu của mình và đã đến lúc cần được xem lại, sửa đổi cho phù hợp với việc áp dụng trong thực tế. Vào ngày 15/11/2004, tổ chức ISO đã ban hành tiêu chuẩn ISO 14001:2004 thay thế cho phiên bản cũ. Các doanh nghiệp có 18 tháng kể từ ngày 15/11/2004 để cập nhật hệ thống QLMT theo tiêu chuẩn mới này.
Một số thay đổi cơ bản như sau:
Phần các yêu cầu chung (phần 4) Điều khoản 4.1 được mở rộng thêm. Phiên bản cũ yêu cầu “tổ chức phải thiết lập và duy trì hệ thống QLMT tuân thủ theo các yêu cầu trong phần 4”. Phiên bản mới bổ sung thêm vài ý để làm rõ hơn: “tổ chức phải thiết lập, lập thành tài liệu, thực hiện, duy trì và cải tiến liên tục hệ thống QLMT”. Điều khoản này cũng yêu cầu tổ chức phải xác định rõ phạm vi áp dụng của hệ thống QLMT của mình nhằm giúp mọi người nắm rõ và thực hiện cũng như để đăng ký chứng nhận.
Điều khoản 4.2 - Chính sách môi trường Có 3 thay đổi được đưa ra liên quan tới điều khoản 4.2: Đoạn “c” đã được thay đổi: “...pháp luật và quy định tương ứng - relevant về môi trường...” thành “... quy định về môi trường có thể áp dụng - applicable...”. Đoạn “e” ở phiên bản cũ được chia làm 2 đoạn: “chính sách môi trường được lập thành văn bản, thực hiện và duy trì” và “thông báo về chính sách”. Theo phiên bản cũ, chính sách môi trường cần được “thông báo tới toàn bộ nhân viên”. Bản sửa đổi yêu cầu thông báo tới “mọi người làm việc cho hoặc thay mặt cho tổ chức”. Điều đó có nghĩa những người không phải là nhân viên của tổ chức nhưng làm việc trong phạm vi của hệ thống QLMT của tổ chức cũng cần được thông báo về CSMT.
Lập kế hoạch – 4.3 Các điều khoản trong phần lập kế hoạch của phiên bản mới được giảm từ 4 xuống còn 3 điều. Điều 4.3.4 – chương trình QLMT bị loại bỏ và yêu cầu về chương trình QLMT được lồng ghép vào các điều khoản về Khía cạnh môi trường và Mục tiêu - chỉ tiêu môi trường. Điều khoản 4.3.3 về Mục tiêu, chỉ tiêu môi trường được mở rộng và bao trùm cả các yếu tố của điều khoản 4.3.4 trong tiêu chuẩn cũ. Trong đó chỉ rõ công ty phải xây dựng chương trình để đạt được mục tiêu và chỉ tiêu môi trường, chỉ định trách nhiệm quyền hạn, phương tiện và thời gian để đạt được. Điểm quan trong trong phần này thể hiện ở điều 4.3.1 - "Xác định Khía cạnh MT" là ngoài việc phải xác định các KCMT từ các hoạt động đang xảy ra theo như yêu cầu cũ, tổ chức phải xác định cả các KCMT từ các hoạt động và dịch vụ dự kiến (những hoạt động tuy chưa xảy ra nhưng nằm trong kế hoạch triển khai trong tương lai gần) Thực hiện và điều hành 7 điều khoản trong phần này hầu như không thay đổi, chỉ có một vài điểm cần chú ý như sau:
Điều khoản 4.4.2 – Đào tạo, nhận thức và năng lực Điều khản này của phiên bản cũ có tên là "Đào tạo, nhận thức và năng lực” đã được đổi thành “Năng lực, đào tạo và nhận thức”. Điều khoản này được sửa đổi bằng cách sắp xếp lại vị trí các đoạn văn, vì vậy đoạn văn cuối cùng trong tiêu chuẩn cũ nay trở thành đoạn đầu tiên trong tiêu chuẩn mới. Điều này hàm nghĩa tổ chức cần tập trung hơn trong việc đảm bảo năng lực của nhân viên. Thay đổi thứ 2 liên quan tới điều khoản này là mở rộng phạm vi áp dụng, từ “cá nhân - personnel” và “nhân viên hoặc thành viên – employees or members” lên thành “những người làm việc cho tổ chức hoặc thay mặt tổ chức”. Điều này có nghĩa tổ chức phải đánh giá năng lực, xác định nhu cầu đào tạo và đào tạo cho cả các nhà thầu và mọi nhân viên của mình. Điều khoản 4.4.3 – Thông tin liên lạc Đoạn văn cuối của điều khoản 4.4.3 liên quan tới việc thông tin có nhiều cải tiến. Phiên bản mới chỉ ra tổ chức phải “đưa ra quyết định có hay không việc thông tin với bên ngoài” về các khía cạnh môi trường có ý nghĩa của mình. Điều này giúp dễ hiểu hơn so với việc phiên bản cũ yêu cầu “cân nhắc tới các quá trình thông tin với bên ngoài về các khía cạnh môi trường có ý nghĩa của mình”. Điều này sẽ dẫn tới yêu cầu là, nếu tổ chức đã quyết định thông báo với bên ngoài thì tổ chức phải thiết lập cách thức thông báo. Điều khoản 4.4.4 – Tài liệu của hệ thống QLMT Điều khoản này đã được mở rộng. Phiên bản mới nêu lên một danh sách các loại tài liệu về HTQLMT buộc phải có, bao gồm:
- Chính sách môi trường, mục tiêu và chỉ tiêu. Đây không phải là yêu cầu mới vì điều khoản về Chính sách và Mục tiêu, chỉ tiêu trong cả tiêu chuẩn cũ và tiêu chuẩn mới đều đã chỉ rõ những loại tài liệu này phải được lập thành văn bản.
- Miêu tả các yếu tố chính của Hệ thống QLMT và mối quan hệ của chúng, viện dẫn tới các tài liệu liên quan. Điều này giống tiêu chuẩn cũ, yêu cầu miêu tả yếu tố cốt lõi của Hệ thống QLMT.
- Các tài liệu và hồ sơ theo yêu cầu của tiêu chuẩn. Yêu cầu này tương ứng với các yêu cầu trong nhiều điều khoản có yêu cầu lập thành tài liệu (ví dụ như kết quả của việc xem xét lại của lãnh đạo).
- Các tài liệu và hồ sơ mà tổ chức thấy rằng cần thiết. Yêu cầu tổ chức phải xác định các tài liệu cần thiết để quản lý và vận hành hệ thống QLMT.
Điều khoản 4.4.5 - Kiểm soát tài liệu Điều khoản này đã được sửa đổi để chỉ ra yêu cầu cuối cùng trong điều khoản 4.4.4. Tiêu chuẩn cũ yêu cầu kiểm soát tất cả các tài liệu cần có của ISO 14001. Phiên bản mới nhấn mạnh vào việc kiểm soát các tài liệu cần có theo yêu cầu của tiêu chuẩn và các tài liệu cần thiết để vận hành hệ thống. Bới vậy, những tài liệu và tổ chức cho là quan trọng cần phải được kiểm soát, dù rằng trong tiêu chuẩn không bắt buộc phải có. Những thay đổi khác liên quan tới điều khoản này là đưa thêm vào đoạn văn về việc kiểm soát tài liệu gốc từ bên ngoài. Những tài liệu từ bên ngoài được coi là quan trọng cần phải được xác định và kiểm soát sự phân phối (phần f).
Kiểm tra và hành động khắc phục Điều khoản 4.5.1 – Giám sát và đo Nói chung điều khoản này không có thay đổi gì nhiều, nhưng đoạn văn thứ 3 về việc đánh giá sự tuân thủ với yêu cầu môi trường được đưa thành một điều khoản khác. Điều khoản 4.5.2 – Đánh giá sự tuân thủ pháp luật Phiên bản mới có thêm điều khoản mới: điều 4.5.2 về việc đánh giá sự tuân thủ pháp luật. Câu từ không có gì khác phiên bản cũ nhưng có kết nối yêu cầu này với Chính sách môi trường bằng việc chỉ ra rằng mục đích của việc đánh giá sự tuân thủ nhằm đạt được cam kết của tổ chức về tuân thủ với các yêu cầu về môi trường. Điều khoản 4.5.3 - Sự không phù hợp, hành động khắc phục và phòng ngừa. Có lẽ thay đổi lớn nhất là ở điều khoản 4.5.3. Theo phiên bản mới, điều khoản này yêu cầu tổ chức phải xác định và đưa ra hành động để loại bỏ nguyên nhân của sự không phù hợp tiềm ẩn. Có điều chưa rõ ràng về câu từ là câu “tiềm ẩn”. Có người có thể cho rằng toàn bộ hệ thống QLMT được xây dựng dựa trên việc phòng ngừa sự không phù hợp. Việc đảm bảo năng lực của nhân viên, cung cấp khoá đào tạo hay thiết lập các hướng dẫn làm việc... là nhằm đảm bảo công việc nào đó được thực hiện một cách thống nhất và đúng đắn, và điều đó cũng có nghĩa là phòng ngừa sự không phù hợp tiềm ẩn. Điều khoản 4.5.4 - Hồ sơ Điều khoản này được sửa đổi và yêu cầu hồ sơ phải thể hiện sự tuân thủ với các yêu cầu đưa ra bởi tiêu chuẩn và bằng chứng của việc hoạt động của hệ thống QLMT theo định hướng đã đề ra. Điều khoản 4.5.5 – Đánh giá nội bộ Điều khoản này được đổi tên thành Đánh giá nội bộ. Câu văn thêm vào yêu cầu về tính khách quan và tính công bằng trong quá trình đánh giá. Xem xét của lãnh đạo Điều khoản cuối cùng này của tiêu chuẩn đã mở rộng và bao gồm cả đầu vào cho quá trình xem xét (kết quả đánh giá nội bộ, những thay đổi, các hành động đưa ra sau lần xem xét trước...) và đầu ra của quá trình xem xét (các quyết định và hành động tương ứng với cam kết cải tiến liên tục).
Trân trọng! |
