Trong vài thập niên gần đây, trên thế giới với đà phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và sự bùng nổ của công nghệ thông tin, lực lượng sản xuất đã có bước phát triển vượt bậc trên phạm vi toàn cầu. Các công ty xuyên quốc gia với tiềm lực tài chính to lớn và khả năng công nghệ dồi dào gia tăng hoạt động. Quá trình toàn cầu hoá diễn ra với sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất và sự gia tăng hoạt động của các công ty xuyên quốc gia là 2 yếu tố lớn tác động đến bức tranh kinh tế thế giới trong thời đại ngày nay. Hai yếu tố này, một mặt đặt ra nhu cầu, mặt khác tạo ra khả năng tổ chức lại thị trường trên toàn thế giới.

Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) từ ngày 7/11/2006 đã tạo ra nhiều thuận lợi trong môi trường hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam như: việc công khai minh bạch các thiết chế quản lý theo qui định WTO, môi trường kinh doanh của nước ta ngày càng được cải thiện; các doanh nghiệp Việt Nam có được vị thế bình đẳng hơn và mở rộng thị trường khi tham gia hoạt động thương mại quốc tế. Đồng thời, các doanh nghiệp dược phẩm Việt Nam phải đối đầu với sự cạnh tranh gay gắt hơn trên chính thị trường trong nước; đặc biệt khi Việt Nam gia nhập WTO sẽ đối mặt với một thách thức là sự tác động của biến động thị trường thế giới tới thị trường Việt Nam.

Năm 2008 đứng trước bối cảnh kinh tế xã hội hết sức phức tạp và rất khó lường. Kinh tế Mỹ suy giảm nghiêm trọng. Đồng Đôla Mỹ giảm giá so với nhiều nước. Sụt giảm tăng trưởng kinh tế chung trên toàn thế giới, nhiều quốc gia phải giảm chỉ tiêu tăng trưởng từ 1-2%. Ở Việt Nam, 9 tháng qua, tình hình kinh tế xã hội nước ta chịu tác động của nhiều yếu tố không thuận lợi: tốc độ tăng trưởng 9 tháng đạt 6,5%, chính sách tiền tệ thắt chặt, giá tiêu dùng bình quân 9 tháng đầu năm tăng đến 22,7% nên sức mua của nhân dân giảm rõ rệt.

Các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay nói chung đang phổ biến là qui mô nhỏ, thiếu vốn, công nghệ sản xuất kinh doanh chưa hiện đại, chưa có kinh nghiệm và đào tạo bài bản về quản trị kinh doanh. Muốn tồn tại, và phát triển trước môi trước môi trường kinh doanh đầy biến động, nền kinh tế không ổn định, khách hàng và đối thủ cạnh tranh thay đổi, TRAPHACO và các doanh nghiệp Việt Nam phải xác định được các chiến lược mặt hàng và chiến lược thị trường trong bối cảnh thị trường mở, đổi mới công nghệ, áp dụng các hệ thống quản lý nâng cao năng suất chất lượng, hoàn thiện phương thức kinh doanh, tạo ra bản sắc riêng có, những nét độc đáo của doanh nghiệp mình thông qua đó thu hút khách hàng, phát triển thị trường, phát triển thương hiệu.

Đặc biệt đối với TRAPHACO, là doanh nghiệp cổ phần, trong xu hướng vốn hoá thị trường nhanh chóng, thị trường dược phẩm cạnh tranh gay gắt và xuất hiện nhiều đối thủ cạnh tranh quốc tế mới tại thị trường Việt Nam, TRAPHACO cũng đứng trước sức ép phải tìm ra các biện pháp giải quyết hài hoà mối quan hệ giữa lợi ích của doanh nghiệp và người lao động; lợi ích của cổ đông và trách nhiệm xã hội.

Để thực hiện nhiệm vụ và phát triển doanh nghiệp, mục tiêu hàng đầu đặt ra là phải thay đổi tư duy quản lý để nâng cao năng lực cạnh tranh dảm bảo các mục đích doanh nghiệp.

II. Quá trình thay đổi tư duy quản lý tại TRAPHACO

1. Thay đổi về quan điểm quản lý

Tách biệt giữa nhiệm vụ của HĐQT và ban điều hành: Ngay từ khi thực hiện chuyển doanh nghiệp nhà nước thành doanh nghiệp cổ phần, TRAPHACO đã thay đổi biến chuyển lớn trong mô hình quản lý. Tại TRAPHACO, hình thành sự tách biệt giữa vai trò của Hội đồng quản trị và ban điều hành. Theo đó, HĐQT có trách nhiệm chính trong việc hoạch định và giám sát thựchiện các chiến lược phát triển doanh nghiệp. Ban điều hành, đứng đầu là tổng giám đốc chịu trách nhiệm triển khai các hoạt động đảm bảo thực hiện các chiến lược đã đề ra.
Phân quyền và uỷ quyền trong các hoạt động quản lý doanh nghiệp: Theo đó, các cán bộ quản lý chức năng được giao quyền rõ ràng để thực hiện nhiệm vụ của bộ phận. Nhờ việc phân quyền rõ rằng tránh được sự chồng chéo giữa các cấp lãnh đạo và cac cán bộ quản lý nhanh chóng đưa ra các quyết định phù hợp với quá trình vận động và phát triển của doanh nghiệp cũng như môi trường kinh doanh đầy biến động.
Về quản lý phát triển nguồn nhân lực: Trong nhiều năm qua, công tác đào tạo, đào tạo lại, đào tạo nâng cao, xây dựng chính sách đãi ngộ và thăng tiến luôn được công ty quan tâm. Nhận thức nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng là nguyên khí của doanh nghiệp. Công tác tuyển dụng có chất lượng, sử dụng lao động hợp lý, bồ dưỡng cán bộ, phát huy tính tích cực của cán bộ luôn được TRAPHACO coi trọng. Để thực hiện đảm bảo nguồn nhân lực với xu hướng phát triển mới, cống hiến thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp, công ty thường xuyên tổ chức đào tạo cho nhân viên cũng như các cán bộ quản lý các nội dung đào tạo về kiến thức chuyên môn mới, các kỹ năng kinh doanh hiện đại, tìm hiểu và cập nhật các công nghệ sản xuất và quản lý tiên tiến. Nhờ được trang bị đầy đủ các kỹ năng, nhân viên trong công ty có thể thích ứng với sự thay đổi và nhiệt tình thầm gia vào quá trình xây dựng và đổi mới doanh nghiệp.
Áp dụng các hệ thống quản lý vào trong quá trình hoạt động để nâng cao năng suất chất lượng của doanh nghiệp: Xác định được những giá trị lâu dài sẽ mang lại cho doanh nghiệp, TRAPHACO đã tích cực áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng vào trong quá trình sản xuất để đảm bảo sản xuất ra các sản phẩm có chất lượng tốt nhất. TRAPHACO là doanh nghiệp đi tiên phong ở Miền Bắc trong việc triển khai áp dụng các tiêu chuẩn thực hành tốt trong sản xuất, kiểm tra chất lượng, bảo quản, và phân phối thuốc tại doanh nghiệp (Hệ thống tiêu chuẩn quản lý sản xuất dược phẩm GMP/GLP, GSP, GDP của WHO (Tổ chức Y tế thế giới). Để đảm bảo nâng cao năng suất lao động, hiệu quả quản lý, TRAPHACO cũng đã được BVQI tái cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn ISO 9001:2000, được tổ chức chứng nhận QUACERT cấp chứng nhận đạt tiêu chẩn ISO 14001 về quản lý môi trường. TRAPHACO đã được đánh giá đạt các yêu cầu về triển khai 5S và được cấp chứng nhận Thực hành tốt 5S từ Trung tâm Năng suất Việt Nam.
Bổ sung các chức năng quản trị cho doanh nghiệp: quản trị sự rủi ro, quản trị thông tin, quản trị quan hệ khách hàng...

2. Xây dựng chiến lược phát doanh nghiệp để phù hợp với môi trường kinh doanh luôn thay đổi

2.1. Xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm độc đáo phù hợp với xu hướng thế giới cũng như Việt Nam

Với câu khẩu hiệu: “Công nghệ mới và bản sắc cổ truyền”, công ty mong muốn vươn tầm ảnh hưởng ra thế giới bằng bản sắc riêng là các sản phẩm nguồn gốc thảo dược. Việt Nam tự hào có hệ động thực vật phong phú và nguồn dược liệu vô cùng quý báu, được thừa hưởng qua nhiều thế hệ và TRAPHACO mong muốn được tiếp tục phát triển trên cơ sở kết hợp kinh nghiệm và nguyên lý Y học cổ truyền với công nghệ bào chế hiện đại để sản xuất được những sản phẩm phù hợp nhu cầu và yêu cầu của người Việt Nam cũng như xu hướng của thế giới hướng đến những sản phẩm dược phẩm tự nhiên. Với chiến lược phát triển các sản phẩm đông dược Việt Nam, TRAPHACO đã tạo ra cho mình những giá trị riêng biệt, tạo lợi thế so sánh trong cạnh tranh trên thị trường dược phẩm. Thực hiện chiến lược này, công ty đã có những điều chỉnh về định hướng đầu tư, nghiên cứu phát triển sản phẩm, đó là:

Áp dụng công nghệ mới tiên tiến để phát triển sản phẩm từ nguồn dược liệu thiên nhiên: Từ những nguồn tài nguyên kinh điển được trồng và sử dụng theo kinh nghiệm như chè dây, actiso, hà thủ ô, thậm chí là tỏi, nghệ, gừng, cho đến bạch quả, đan sâm, chúng tôi đã áp dụng công nghệ chiết xuất, bào chế thành những sản phẩm hết sức gần gũi như Boganic, Hoạt huyết dưỡng não, Đan sâm tam thất.

Áp dụng công nghệ trồng, chế biến dược liệu "sạch - an toàn" của giải pháp Nông nghiệp hữu cơ (Organic Farming), thực hiện những yêu cầu Thực hành nông nghiệp tốt GAP (Good Agriculture Practice). TRAPHACO, với chiến lược phát triển lâu dài, bền vững đã mạnh dạn đầu tư một cách đồng bộ, quy hoạch vùng nuôi trồng thích hợp có thổ nhưỡng, khí hậu, sinh thái phù hợp tại nhiều địa phương, thu hái dược liệu từ nguồn mọc hoang như: Ích mẫu (Cao Bằng), Chè dây (Cao Bằng, Sapa Lào Cai, Hà Giang)…có kế hoạch tái tạo, bảo tồn, hướng dẫn người dân kỹ thuật thu hái, sơ chế, chế biến, bảo quản theo công nghệ sạch. Nhờ việc tạo ra các vùng trồng riêng đã giúp TRAPHACO ổn định được nguyên liệu đầu vào, không bị ảnh hưởng bởi các cơn bão giá nguyên liệu trên thị trường thế giới.

Áp dụng công nghệ bào chế, công nghệ đóng gói hiện đại làm tăng tác dụng của thuốc, sử dụng thuận tiện, hấp dẫn. Đó là những đột phá đối với dạng viên bao film phù hợp cho cả những người mắc bệnh đái đường như Hoạt huyết dưỡng não, Hà thủ ô, Boganic bao film; như viên tác dụng kéo dài cho tác dụng an toàn và bền bỉ, giúp người bệnh không phải dùng nhiều lần gây khó chịu và dễ bỏ liều, đặc biệt đối với những bệnh mạn tính: Diclofenac điều trị viêm khớp mạn tính, Trafedin (Nifedipin) điều trị tăng huyết áp…Đặc biệt hiện nay chúng tôi đã đưa vào sử dụng công nghệ mới bào chế dạng viên nang mềm với rất nhiều ưu điểm: phân liều chính xác, giải phóng dược chất hoàn toàn theo ý muốn, cho các dạng viên có mẫu mã đa dạng, đóng gói nhỏ gọn, như tiện dùng và dễ nuốt, phù hợp với nhiều lứa tuổi như Dầu cá, Dưỡng cốt hoàn, Livbilnic, Boganic và Amorvita - Ginseng…phù hợp với lối sống hiện đại.

2.2. Đầu tư cho nghiên cứu phát triển

Là công ty có truyền thống và thế mạnh trong lĩnh vực Đông dược sản xuất các sản phẩm liên quan đến chất lượng cuộc sống, công tác nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ rất được chú trọng để liên tục đưa ra các sản phẩm mới chất lượng cao, chiếm lĩnh thị trường trong nước. Do đó, bất cứ cán bộ nào của công ty cũng thấm nhuần phương châm nghiên cứu là: "Lấy khoa học công nghệ làm trung tâm, lấy thị trường để định hướng, lấy tăng trưởng làm động lực, lấy chất lượng để cam kết với khách hàng".

Để có thể tiếp thu được nhiều tri thức Việt Nam trong nghiên cứu hiện đại hoá dược liệu nói chung, sản phẩm đi từ dược liệu nói riêng, cập nhận được các kiến thức về nghiên cứu mới. Công ty đã hợp tác rộng rãi với các nhà khoa học, các tổ chức nghiên cứu như: Trường đại học Dược Hà Nội, Học viện Quân Y, Quân Y 108, 103, Bệnh viện Y học cổ truyền trung ương, viện Sốt rét ký sinh trùng côn trùng trung ương, viện Kiểm nghiệm, v.v..

Bằng cách trực tiếp, gián tiếp các sản phẩm dược liệu của Traphaco được nghiên cứu bằng tri thức mới và công nghệ tiên tiến.

Trong thời gian qua, công ty còn tiếp tục phát triển thêm nhiều sản phẩm mới từ những sản phẩm tiêu biểu của công ty như Hoạt huyết dưỡng não thành những dòng sản phẩm tiêu biểu của công ty để người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận và cạnh tranh với nhiều dòng sản phẩm khác trên thị trường. Hiện nay, thị phần của TRAPHACO so với các loại thuốc Đông Dược nói chung trên thị trường thì sản phẩm của TRAPHACO đã đáp ứng được từ 33 - 35%.

Thông qua việc thực hiện đề tài, dự án, không những công ty đã tạo ra được những sản phẩm có giá trị khoa học cao mà còn đào tạo được đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật chuyên môn cao phù hợp với sự phát triển lớn mạnh không ngừng của công ty.

2.3. Xây dựng thương hiệu

Hiện nay, khi Việt Nam đang hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới, các doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh trực tiếp với các Công ty trên khắp thế giới. Họ phải liên tục nỗ lực tạo ra sự khác biệt để có thể vươn tầm ảnh hưởng tới khách hàng và thị trường các nước. Khi đó, một thương hiệu mạnh sẽ đóng vai trò quan trọng khi Công ty xâm nhập vào những thị trường mới và giới thiệu những sản phẩm mới. Chính vì vậy, các Công ty ngày nay không chỉ đo lường giá trị tài sản của mình về mặt hữu hình như nhà xưởng, máy móc, hàng hoá… mà họ đã nhận ra rằng một thương hiệu mạnh với một cam kết nhất quán về chất lượng cũng là một tài sản có giá trị tương ứng, thậm chí còn lớn hơn cả tài sản hữu hình. Việc có được một thương hiệu đặc thù và được khách hàng tin cậy là một trong những yếu tố quyết định mà bất cứ doanh nghiệp nào khi muốn làm ăn lâu dài đều phải tính đến. Để cạnh tranh toàn cầu, doanh nghiệp phải hướng tới sự cạnh tranh thương hiệu.

- TRAPHACO muốn xây dựng một hình ảnh tốt đẹp đối với khách hàng thông qua sự phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm: Từ những nguồn tài nguyên kinh điển được trồng và sử dụng theo kinh nghiệm như chè dây, actiso, hà thủ ô, thậm chí là tỏi, nghệ, gừng, cho đến bạch quả, đan sâm, chúng tôi đã áp dụng công nghệ chiết xuất, bào chế thành những sản phẩm hết sức gần gũi như Boganic, Hoạt huyết dưỡng não, Đan sâm tam thất. Từ kinh nghiệm uống lá chè dây để chữa đau bụng, ợ chua của đồng bào dân tộc, các nhà khoa học Việt Nam nghiên cứu trong 10 năm để đưa ra chế phẩm viên nang Ampelop điều trị bệnh viêm loét dạ dày tá tràng.

- Xây dựng thương hiệu TRAPHACO có trách nhiệm với cộng đồng, xã hội:

Để đưa sản phẩm của Traphaco tới mọi người vì mục đích chăm sóc sức khoẻ cộng đồng, hệ thống phân phối được xây dựng và lớn mạnh dần theo thời gian, đến nay sản phẩm của công ty đã có mặt trên toàn quốc, từ tỉnh địa đầu Hà Giang đến đất mũi Cà Mau với một chất lượng và giá cả thống nhất tạo sự yên tâm cho mọi khách hàng.

Sử dụng mọi hình thức và phương tiện để có thể thông tin và tư vấn sản phẩm nhanh nhất, hiệu quả nhất tới mọi người với thái độ chân thành và nhiệt tình: truyền hình, báo chí, thư trả lời trực tiếp và hệ thống phân phối rộng khắp.

Nhờ nỗ lực và sáng tạo đổi mới trong xây dựng thương hiệu, hiện nay TRAPHACO đã đạt nhiều giải thưởng cao quí: là một trong số 100 doanh nghiệp dẫn đầu Hàng Việt Nam Chất lượng cao, một trong 100 doanh nghiệp dẫn đầu Sao vàng Đất Việt, Giải thưởng Kovaleskaia, giải thưởng thương hiệu nổi tiếng.

Không chỉ xây dựng và phát triển, nhận thức được trách nhiệm phải bảo vệ tài sản của mình cũng như quyền lợi của người tiêu dùng, Công ty đã xác lập quyền bảo hộ các sản phẩm cũng như thương hiệu TRAPHACO trong nước và quốc tế. Từ rất sớm, công ty đã đăng ký nhãn hiệu hàng hoá¸ và kiểu dáng công nghiệp cho gần 100 sản phẩm, trong đó nhãn hiệu TRAPHACO đã được đăng ký và bảo hộ tại trên 30 nước trên thế giới.

III. Giải pháp thực hiện

Trong môi trường kinh doanh, nhu cầu khách hàng và đối thủ cạnh tranh luôn biến hoá, thay đổi. Quá trình phát triển đổi mới doanh nghiệp để thích ứng và phát triển là một quá trình đấu tranh không ngừng trong nội bộ công ty cũng như trong suy nghĩ của các nhà quản lý doanh nghiệp. Để có thể tiến hành thành công, chúng tôi rút ra một số giải pháp:

1. Xác lập vị trí lãnh đạo cao nhất trong doanh nghiệp

Trong đó, cán bộ quản lý phải đưa ra được mục đích và lộ trình hướng đến sự phát triển của doanh nghiệp: trong bối cảnh thị trường biến động thì sự tách biệt vai trò giữa hội đồng quản trị và ban điều hành càng giúp cho doanh nghiệp có được hướng đi đúng đắn và việc triển khai giám sát được thực hiện đúng mục tiêu của doanh nghiệp. Dựa trên những điểm mạnh và điểm yếu của doanh nghiệp cũng như đặc thù thị trường để đưa ra các chiến lược để tạo sự khác biệt và khai thác được thế mạnh của doanh nghiệp.

2. Tăng cường sự hợp tác trong nội bộ và bên ngoài doanh nghiệp

Để đảm bảo thực hiện các mục tiêu đã đặt ra thì việc truyền thông hiệu quả trong môi trường kinh doanh toàn cầu là cần phải có. Sử dụng những kĩ thuật tích hợp và sẵn có để truyền thông với tất cả các bộ phận, nhận ra rằng truyền thông không chỉ là nói điều gì đó mà là điều gì đó được lắng nghe.

Nhà quản lý cần truyền thông tới các CBCNV trong công ty cũng như tới các cổ đông về các mục tiêu của doanh nghiệp để tạo ra sự ủng hộ, phấn khích và tạo ra niềm tin và sự tin cậy của các thành viên trong quá trình cải tạo thay đổi tư duy quản lý của doanh nghiệp. Trong nhiều năm qua TRAPHACO đã thông qua nhiều các hoạt động của các tổ chức Đảng, Đoàn thành niên và công đoàn để tuyên truyền về định hướng phát triển doanh nghiệp. TRAPHACO đã tổ chức nhiều cuộc thi “Đường tới tương lai”, các cuộc thi đóng góp ý tưởng phát triển doanh nghiệp để các CBCNV trong công ty cùng xây dựng và thống nhất mục tiêu thực hiện. Đồng thời kêu gọi sự hợp tác bên ngoài doanh nghiệp đồng hành phát triển cùng doanh nghiệp.

3. Kỹ năng quản lý toàn cầu

Hiện nay, Nhà lãnh đạo phải đối phó với những khó khăn trong quá trình toàn cầu hoá.

Về môi trường quản lý: Các cơ quan quản lý Việt Nam chưa đáp ứng được những yêu cầu của nền kinh tế thị trường, xu thế hội nhập kinh tế. Còn nhiều các thủ tục phiền hà chống chéo. Chưa tạo ra sự công bằng giữa các thành phần kinh tế.
Về đối tượng quản lý (là con người): Trình độ cón thấp, thiếu kiến thức của khoa học công nghệ tiên tiến, thói quen sản xuất nhỏ, bảo thủ. Chưa có kinh nghiệm làm việc trong moi trường lao động quốc tế.
Về người quản lý: Hạn chế kiến thức và kinh nghiệm khi kinh doanh mang tính toàn cầu. Các kiến thức về văn hoá và ngoại ngữ, xu thế tiến bộ về các thông lệ kinh doanh trên thế giới.

Hơn thế nữa, những kĩ năng đã giúp cho nhà quản lý thành công trước kia có thể sẽ không còn phù hợp. Để thành công nhà quản lý cần phải:

Tự tin: Người lãnh đạo không thể xuất hiện theo kịch bản. Chúng ta phải tự tin và thoải mái, thông cảm với những người khác và truyền đạt một thông điệp tập trung, phù hợp và xác đáng.

Dũng cảm cộng tác: Chúng ta đang bước vào một kỉ nguyên của sự hợp tác, liên minh. Chúng ta đang học cách xây dựng cộng đồng vượt qua các bức tường của tổ chức, bằng chính sức mạnh mà chúng ta sử dụng để xây dựng tổ chức trong các bức tường như trước kia.
Cần phải thường xuyên rèn luyện các kỹ năng lãnh đạo:

* Kỹ năng quản lý: cần có tầm nhìn và lập được kế hoạch đối phó với sự thay đổi của môi trường; Xây dựng đào tạo nguồn nhân lực hướng tới môi trường kinh doanh toàn cầu;

* Có khả năng về ngoại ngữ (tiếng Anh và tiếng bản địa) đảm bảo khả năng thuyết phục và lắng nghe.

* Kỹ năng giao tiếp và ứng xử để tập hợp được mọi người ở những môi trường văn hoá khác nhau.

* Kỹ năng đàm phán: có kiến thức, hiểu biết được các thông lệ chung, pháp luật, chính trị, tôn giáo để đàm phán thành công.

* Tham gia vào cải cách hành chính quốc gia thông qua hợp tác với các cơ quan nhà nước, tham gia các diễn đàn đóng góp và xây dựng các cải cách hành chính.

Ths. Vũ Thị Thuận
Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ
Công ty CP TRAPHACO

Nguồn: Bài viết cho Diễn đàn Năng suất chất lượng của Trung tâm Năng suất Việt Nam