Sống xanh, tiêu dùng xanh, sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường... là những cụm từ đang dần phổ biển trong giới trẻ, được dự đoán sẽ trở thành trào lưu trong tương lai gần. Đây thực sự là một tín hiệu vui, khẳng định phong cách sống có trách nhiệm với môi trường và xã hội. Rất nhiều hoạt động liên quan đến môi trường, đặc biệt là sống xanh được các bạn trẻ đón nhận. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với Xen Vũ, cựu sinh viên trường Đại học Ngoại Thương, người đã đoạt giải thưởng chương trình Ngày sáng tạo Việt Nam 2010.
Chào Xen Vũ, được biết bạn đang có rất nhiều ý tưởng cho các dự án liên quan đến sống xanh và tiêu dùng xanh. Vậy, thực sự ý nghĩa của những cụm từ này là gì?
Nói đến tiêu dùng xanh, người ta sẽ nghĩ ngay đến tiêu dùng những sản phẩm xanh. Đó là nhóm sản phẩm mà quá trình sản xuất, tiêu thụ và thải bỏ không ảnh hưởng tiêu cực đối với môi trường, hoặc nếu có thì cũng nhẹ hơn so với tác động tới môi trường của các sản phẩm tương tự cùng loại
Nhưng đâu là tiêu chí để nhận biết sản phẩm nào là sản phẩm xanh?
Có bốn tiêu chí cho một sản phẩm xanh, nếu đáp ứng được một trong bốn tiêu chí này, sản phẩm sẽ được coi là "xanh". Tuy nhiên, các nhà sản xuất nên quan tâm hơn để sản phẩm của doanh nghiệp mình đáp ứng nhiều tiêu chí xanh nhất.
Bốn tiêu chí đó là: sản phẩm được tạo ra từ các vật liệu thân thiện với môi trường; sản phẩm đem đến những giải pháp an toàn đến môi trường và sức khỏe thay cho các sản phẩm độc hại truyền thống; sản phẩm giảm tác động đến môi trường trong quá trình sử dụng và cuối cùng là sản phẩm tạo ra một môi trường thân thiện và an toàn đối với sức khỏe.
Nói cách khác, các sản phẩm được xem là xanh phải đáp ứng được các yêu cầu trong cả vòng đời sản phẩm: nguyên liệu phải thân thiện môi trường (nguyên liệu tái chế được, không chứa chất độc hại...), sản phẩm được thiết kế sao cho tiêu tốn ít nguyên liệu nhất và tận dụng được nhiều nguồn nguyên liệu tái chế, quy trình sản xuất phải "sạch" (tốn ít nước, năng lượng....), quá trình sử dụng và thải bỏ không gây hại cho môi trường...
Nói như vậy thì tùy từng lĩnh vực sẽ có những quan điểm "xanh" khác nhau?
Đúng vậy.
Tôi xin lấy ví dụ: với ngân hàng, khái niệm "xanh" có vẻ không nhiều. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể chỉ ra một số khía cạnh của "ngân hàng xanh". Giao dịch trong ngân hàng sử dụng rất nhiều giấy tờ. Các ngân hàng có thể giảm bớt lượng giấy tờ này bằng các giao dịch trực tuyến, cho phép khách hàng có thể gửi tiền, thanh toán, chuyển khoản chỉ với máy tính có nối mạng internet.
"Ngân hàng xanh" còn thể hiện qua hình thức giao dịch ATM. Hiện nay, khi bạn rút tiền qua thẻ ATM, bạn sẽ nhận được câu hỏi "bạn có in biên lai không?", tiếp đó là một câu giải thích, nếu bạn in biên lai thì bao nhiêu cây rừng sẽ bị đốn... Hoặc nếu có in biên lai thì biên lai là giấy đã sử dụng một mặt rồi. Đây là những hoạt động rất "xanh" và nên được áp dụng tại tất cả các ngân hàng trên toàn quốc.
Đây chỉ là một ví dụ về xanh hóa trong lĩnh vực ngân hàng mà bạn có thể áp dụng. Ngoài ra, chúng ta còn được nghe rất nhiều đến kiến trúc xanh, xây dựng xanh, thực phẩm xanh... Tất cả sẽ tạo nên cộng đồng các sản phẩm xanh.
Tốt nghiệp từ một trường đại học thuộc khối kinh tế, bạn không tìm kiếm cơ hội việc làm trong các công ty, tập đoàn lớn mà lại dành tâm huyết cho các dự án xanh. Điều gì khiến bạn có quyết định đó?
Xuất phát từ khóa luận tốt nghiệp tại trường ĐH Ngoại thương với đề tài "Sản phẩm thân thiện với môi trường - xu thế tất yếu trong tiêu dùng hiện đại và hướng đi mới cho các doanh nghiệp Việt Nam", tôi luôn nung nấu trong đầu rằng một ngày nào đó mình sẽ thực hiện dự án liên quan đến sản phẩm thân thiện với môi trường. Điều này đã trở thành hiện thực khi tôi đoạt giải thưởng của chương trình Ngày Sáng tạo Việt Nam 2010 với đề tài "Thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm thân thiện với môi trường trong giới trẻ". Tôi bắt đầu những bước đi cơ bản cho khát vọng lớn hơn của mình - trở thành doanh nhân xã hội.
Hiện nay, vấn đề năng lượng đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi mà giá xăng đã đạt "đỉnh" như hiện nay, khi mà nguồn năng lượng hóa thạch dần cạn kiệt thì việc tìm ra nguồn năng lượng tái tạo là vô cùng quan trọng. Xăng dầu tăng giá kéo theo các mặt hàng tiêu dùng khác cũng tăng theo, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống người dân. Tự nhiên trong đầu tôi xuất hiện một ý nghĩ: giá xăng tăng cũng tốt đấy chứ. Vì người dân sẽ có ý thức hơn trong việc tiết kiệm năng lượng. Rằng phải tính "kế sách" ra sao để cắt giảm chi phí đến mức thấp nhất. Dù sau này giá cả có giảm đi chút ít thì ý thức tiết kiệm đã được "cài đặt" trong đầu và trở thành một thói quen tốt. Vì thế, đây là thời điểm thích hợp để quảng bá và thúc đẩy tiêu dùng xanh.
Chắc chắn là bạn phải gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai dự án khi mà những khái niệm này còn tương đối mới?
Có rất nhiều thay đổi trong quá trình thực hiện dự án - so với kế hoạch ban đầu. Khó khăn nhất là liên lạc với các trường để tổ chức chương trình và lên chủ đề. May mắn là tôi đang làm tình nguyện nên có mạng lưới các trường khá rộng. Một vấn đề đặt ra là nếu làm cho các bạn sinh viên đang hoạt động tình nguyện về môi trường thì có "thừa" không? Đơn giản là các bạn đã biết ít nhiều về những vấn đề này rồi. Cuối cùng tôi chọn những nhóm sinh viên mới, những đối tượng chưa biết gì về tiêu dùng xanh, không biết sản phẩm xanh là gì. Ai cũng là người tiêu dùng, và ai cũng nên biết về tiêu dùng xanh.
Và kết quả là khả quan?
Qua một số chương trình như "Vai trò của truyền thông nhằm nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường trong giới trẻ" tại học viện Báo chí và Tuyên truyền, "Thân thiện môi trường - xu hướng tiêu dùng năm 2010" dành cho sinh viên ĐH Kinh tế quốc dân, "Tiêu dùng xanh và xu hướng kinh doanh bền vững" tại ĐH Ngoại thương... các bạn trẻ đã biết nhiều hơn về sản phẩm xanh. Đến bây giờ, không phải tôi liên lạc với các bạn để "xin" làm chương trình nữa, mà chính các bạn chủ động đăng kí "xin" được làm với tôi. Điều này chứng tỏ sống xanh, tiêu dùng xanh là một xu hướng rất "hot" trong thời gian này và tương lai sẽ "hot" và "hợp mốt" hơn nữa. Sắp tới dự án của tôi sẽ đi đến ĐH Hòa Bình, Học viện Ngân hàng, ĐH Bách khoa...
Những người thực hiện dự án rất mừng khi trong vòng nửa năm qua, sự đón nhận của các bạn trẻ về tiêu dùng xanh ngày càng lớn mạnh và lan rộng. Chúng ta có quyền tin tưởng về một Việt Nam xanh, không chỉ môi trường xanh hơn mà nền kinh tế cũng tăng trưởng bền vững và ngày càng phát triển.
Cảm ơn Xen Vũ vì cuộc nói chuyện này. Mong bạn luôn vững tin và gặt hái được nhiều thành công trong công việc cũng như trong cuộc sống.
Phóng viên
